Een bijzonder boek...
Bij mijn bezoek aan de Sint Agneskerk kreeg ik van pastoor Martin Kromann Knudsen een bijzonder cadeau: een herdruk uit 1755 van het eerste deel van de Historia episcopatuum foederati Belgii van Hugo van Heussen, dat de geschiedenis van de noordelijke bisdommen beschrijft.
Bijzonder is dat het boek afkomstig is uit de bibiotheek van de Constantijnse Orde, waarvan ik in Nederland prior ben.
Wie is hij?
Wie was Hugo van Heussen? Hij was een priester die leefde van 1659-1719 en geschiedschrijver, wiens bekendste werk "Batavia sacra" is. Door de kapittels van Haarlem en Utrecht was hij voorgedragen als opvolger van Johannes van Neercassel, als apostolich vicaris van de Hollandse Zending, maar de paus benoemde hem niet. Van Heussen had in Leuven gestudeerd, broeinest van Jansenisme, en werd zelf van Jansenisme verdacht.
Jansenisme en de Nederlandse kerk
Het Jansenisme was een strenge, door het calvinisme beïnvloede leer, die meende dat weinigen gered zouden worden. In plaats van Van Heussen werd Petrus Codde gekozen, die echter uiteindelijk werd afgezet om diens sympathiën wederom richting het Jansenisme. Het waren vooral de priesters uit rijkere families die zich de studie in Leuven hadden kunnen veroorloven, die deze richting waren toegedaan. Na de afzetting van Codde werd Van Heussen door de kapittels als tijdelijk bestuurder (vicaris generaal) gekozen.
De scheuring
In oktober 1724 wijdde de gesuspendeerde bisschop Dominique Marie Varlet in zijn privé kapel in Amsterdam Cornelius van Steenoven tot bisschop, eveneens van de Jansenistische kant, en na diens spoedig overlijden wijdde hij tot driemaal toe een opvolger, zonder pauselijk mandaat. Daarmee was het oud-katholieke schisma een feit.
Het boek
De Historia Episcopatuum is bijzonder interessant, die geeft veel achtergrond en informatie over de geschiedenis onder meer van ons bisdom Haarlem, nu Haarlem-Amsterdam.
