Arsacal
button
button
button
button


Waardig afscheid pastoor Jan Berkhout

Wat hem ter harte ging...

overweging_preek - gepubliceerd: maandag, 31 december 2018

Zaterdag 29 december hebben we in de parochiekerk van Tuitjenhorn afscheid genomen van pastoor Jan Berkhout in een mooi verzorgde Eucha­ris­tie­viering. Veel mensen waren daarbij aanwezig uit heel de levensgeschiedenis van deze priester, wiens naam natuurlijk voor velen allereerst verbonden is met de nieuwjaarsramp in Volendam.

Er waren de nodige priesters gekomen, een tiental van hen concelebreerde, anderen hadden in de kerk plaats genomen. Ook mgr. J.G.M. van Burgsteden woonde de uitvaart bij. Aan het begin van de Eucha­ris­tie­viering en in een dankwoord voor de absoute werd hij herdacht door zijn zus Afra, zijn broer Theo, door de voorzitter van de stichting slachtoffers nieuwjaarsbrand Volendam, mr. E. Tuyp en de heer Piet Blankendaal, die veel voor pastoor Berkhout heeft betekend.

Aan het einde van de plechtigheid werd de kist naar de tegenover de kerk gelegen begraaf­plaats gebracht, waar pastoor Berkhout is bijgezet in het priestergraf van de parochie die hij de laatste twaalf jaar heeft gediend.

Hieronder de homilie die ik bij deze gelegenheid heb gehouden. De evangelielezing was Jo. 20, 15-19. Leo Fijen (KRO) had me kort voor de uitvaart over pastoor Berkhout geschreven, een tekst waaruit ik enige malen citeer. Zelf heeft Leo Fijen tijdens de condoleance-bijeenkomst na afloop in een mooie overweging zijn terugblik op het leven van deze pastoor gegeven, met wie Fijen niet alleen beroepsmatig te doen heeft gehad, maar die ook langere tijd zijn parochiepriester was en één van zijn kinderen heeft gedoopt.

HOMILIE

Beste familie en allen die pastoor Jan Berkhout hebben gekend,

Uit heel zijn leven...

Uit heel het leven van pastoor Jan Berkhout
zijn hier mensen aanwezig:
Broers en zussen van het grote gezin uit De Rijp,
waarvan er helaas al zo velen gestorven zijn
en andere mensen uit zijn jeugd;
mede-studenten uit de Amsterdamse tijd,
uit de Derkinderenstraat en van elders;
goede vrienden,
studenten uit het convict,
mensen van KRO en - vroeger - RKK,
mensen uit de parochies waar hij is geweest,
Schalkwijk, Uitgeest, Wervershoof, Huizen en Breezand
en natuurlijk Volendam en Tuitjenhorn.
Fijn dat U er bent!

Zijn dankwoord

Tien maanden geleden waren velen van U hier aanwezig
om afscheid te nemen van pastoor Jan Berkhout
in een feestelijke Eucha­ris­tie­viering
waarmee hij - om zo te zeggen -
zijn werkzame leven afsloot.

Bij die gelegenheid
hield hij een dankwoord,
zijn laatste preekje om zo te zeggen,
wat je nu terugblikkend zou kunnen noemen:
zijn geestelijk testament.
Waar gingen bij dat afscheid,
op die bijzondere dag
zijn gedachten naar uit?

Volendam

Allereerst - dat kunt U wel bedenken -
naar die tijd in Volendam,
die zijn priester­schap zo diep getekend heeft:
In gedachten had hij tijdens die laatste Mis hier
weer op het kerkhof gestaan
bij een van de graven van de jonge slachtoffers
of was hij bij mensen thuis.
Ook nu bij zijn overlijden
is dat het eerste
wat in de pers-artikelen
naar voren komt:
Hij is de pastoor van de nieuwjaarsbrand,
degenen die de slachtoffers begroef,
de families troostte.
Leo Fijen die vanuit KRO-RKK toen
veel contact had met Jan Berkhout
schreef me nu terugblikkend over deze periode:
“Hij gebruikte nooit grote woorden.
Als ergens duidelijk wordt
dat Jan Berkhout gedragen wordt,
dan is het daar.
Hij deed het niet zelf,
daarvoor was het verdriet te groot”

Het was tegelijk een zware periode
die een grote impact zou gaan hebben
op zijn eigen gezondheid.
Leo Fijen schreef me hierover:
“Hij was voorbestemd om daar (in Volendam JH)
te moeten zijn.
Zo voelde hij het ook.
Daarom kon hij niets weigeren.
Daarom bezweek hij uiteindelijk.
Dat kan geen mens aan”.

Priester-zijn

Het tweede punt dat pastoor Berkhout aanstipte
tien maanden geleden
in dat dankwoordje hier in de kerk,
was dat hij dankbaar was
voor de vele jaren van zijn priester­schap
en dat hij het zo jammer vond
dat maar weinig jongeren die weg volgen,
want het is een prachtige roeping.
Hier sprak niet op de eerste plaats
de oud-rector van de priester­oplei­ding,
maar een priester die
de levens vervullende schoonheid
van zijn eigen priester­schap had beleefd.

Ik was en ben het hierin
volkomen met hem eens:
er is geen roeping in deze wereld
waardoor iemand
dieper in de ziel mag kijken
van een ander mens
dan de roeping van een priester,
helemaal toen die priester nog veel meer
zijn rol als biechtvader kon vervullen.
Dus graag meer priesters en meer biechtelingen!
Ik zeg dat overigens met een diep respect
voor alle roepingen.

Telefonisch pastoraat

Leo Fijen herinnerde me eraan
dat Jan Berkhout negen jaar lang, tot voor kort
in alle anonimiteit mensen nabij was
in telefonische contacten na de tv-mis.
Hij was de priester met wie je na de Mis kon bellen
en velen uit het hele land
hebben hun hart bij hem uitgestort.

Innerlijke beleving

De eerste keer dat ik Jan heb meegemaakt
was bij een eerste Mis
die hij vierde voor de KThA,
de theologische hoge­school in Amsterdam,
na zijn priester­wijding in 1973.
Daar viel me toen al op
dat hij de Eucha­ris­tie met aandacht en eerbied vierde.
Het was niet een soort show die hij opvoerde,
maar er zat een innerlijke beleving,
een contact met Christus in,
dat hij later ging voeden
door zijn betrokkenheid bij de Focolare-gemeenchap.

"Hebt ge mij lief?"

Dat is in feite waar het uiteindelijk om gaat
en wat zo duidelijk naar voren kwam
in de vraag van Jezus in de evangelielezing
die we hebben gehoord:
“Hebt gij mij lief?”.
En dan de woorden: “Volg mij”.

Dat is de kern van ieder priesterleven
en in feite is dat ook de kern
van het leven van iedere christen.
Het is de vraag die de Heer
aan ieder van ons stelt
en die Hij ons zal gaan stellen
aan het einde van ons aardse leven:
“Hebt ge mij lief?”
Daar komt eigenlijk alles verder uit voort,
de rest is bijzaak.
“Hebt ge mij lief?”
Die vraag heeft Jan Berkhout
tijdens zijn leven willen beantwoorden
met een volmondig:
“Ja, Heer, Gij weet dat ik U bemin”.

De apostel kreeg toen van de Heer
de opdracht om Zijn schapen te weiden,
want voor iedere priester geldt
dat de herderlijke liefde,
de liefde voor de mensen
die naar Gods beeld en gelijkenis geschapen zijn,
de kern vormt
van zijn priesterlijk bestaan.

Ga binnen...

Dat Jan nu ook die andere woorden
mag horen
die de Heer tot zijn trouwe dienaren spreekt:
“Ga binnen in de vreugde
van je Heer”.

Pastoor Jan Berkhout,
rust in vrede!


Fotoserie

Klik op een foto voor een uitvergroting.
Terug