Arsacal
button
button
button
button


Coronavirus: wat moeten we doen als....

De kerkelijke FAQ's rond sacramenten, uitvaarten en bijeenkomsten

Nieuws - gepubliceerd: vrijdag, 13 maart 2020 - 1418 woorden

Voor de bis­schop­pen­ver­ga­de­ring van 10 maart zijn ant­woor­den voor­be­reid op veel­ge­stelde vragen rond het omgaan met de crisis die door het Corona­vi­rus is ontstaan. Deze tekst is daarna bij­ge­werkt en (met een paar kleine aanpas­singen en uitbrei­dingen) publiceren we die hier in de laatste versie van dit do­cu­ment.

I. SACRAMENTEN

1. Hoe moet wor­den omge­gaan met het gebruik van water bij het sacra­ment van het doopsel?

  • Gebruik vers, schoon water en giet dat in een schoongemaakte kan, droog het hoofd van de dopeling af met een schone handdoek, die een­ma­lig gebruikt en daarna gewassen wordt. Was als be­die­naar van het doopsel vóór en na de doop­bedie­ning de han­den. Het gezegende doop­wa­ter dient nadien in het sacrarium (meestal aanwe­zig in de sacristie) te wor­den gegoten.

2. Hoe moet wor­den omge­gaan met zal­ving bij doopsel, vormsel, sacra­ment van de zieken?

Alge­meen advies/richtlijn:

  • Was als be­die­naar vóór en na de zal­ving de han­den.
  • Wanneer direct licha­me­lijk contact bij de zal­ving verme­den moet wor­den, kan gebruik wor­den gemaakt van een zgn.'virgula' (staafje). Wanneer gekozen wordt voor een wattenstaafje, dan dient dit staafje nadien te wor­den verbrand, aangezien de Heilige Oliën nooit als wegwerp­ma­te­riaal kunnen wor­den beschouwd.

Bij het sacra­ment van de zieken moet on­der­scheid gemaakt wor­den tussen mensen die in algemene zin erns­tig ziek zijn én degenen die met het corona­vi­rus zijn besmet:

  • Bij mensen die in algemene zin erns­tig ziek zijn: zie alge­meen advies/richtlijn
  • Bij mensen die met het corona­vi­rus zijn besmet en die in een zie­ken­huis zijn opgeno­men, vraag naar de richt­lij­nen van de in­stel­ling.

3. Welke maat­regelen zijn van belang voor de vie­ring van de Eucha­ris­tie?

  • Neem de maat­regelen van de bis­schop­pen en de rijksover­heid in acht (zie hier­voor een vorig bericht op deze web­si­te).
  • Het com­mu­ni­ce­ren op de hand geldt ook in kleine kring, zoals in reli­gi­euze commu­ni­teiten en wanneer de H. Communie thuis wordt uitgereikt.
  • Als door de omstan­dig­he­den de communie wordt verlangd, maar niet ont­van­gen kan wor­den, kan met de desbe­tref­fen­de persoon ge­spro­ken wor­den over de gees­te­lij­ke communie, die zonder sacra­men­tele nutti­ging een innige vereni­ging met Christus bewerkt.
  • Indien het niet moge­lijk is een eucha­ris­tie­vie­ring bij te wonen, adviseer gelo­vi­gen gebruik te maken van de moge­lijk­he­den die radio, TV en in­ter­net bie­den (bv. Radio Maria met dage­lijkse Eucha­ris­tie­vie­ringen om 9.00 uur en 19.00 uur en in het weekend op zater­dag om 9.30 uur en op zon­dag om 10.00 uur, Eucha­ris­tie­vie­ring op zon­dag door KRO om 10.00 uur, Katho­liek­le­ven.nl).
  • De gelo­vi­gen zijn zolang de maat­regelen van de bis­schop­pen van kracht zijn, gedispenseerd in de ver­plich­ting om op zon­da­gen en verplichte feest­da­gen de heilige Mis bij te wonen.
  • Waar publieke li­tur­gische zon­dags­vie­ringen niet kunnen plaats­vin­den, kunnen pries­ters privé of met hun teamle­den op zon­dag in besloten kring de Eucha­ris­tie vieren. Zo wordt de kracht van het plaats­ver­van­gend gebed getoond.
  • De pries­ters wor­den bij­zon­der uit­ge­no­digd om juist in deze bedreigende situatie dage­lijks de heilige Mis te vieren en dat ook te doen voor de slacht­of­fers, de ver­zorgen­den, de bur­ger­lijk verant­woor­de­lijken en om een spoeidg einde van de corona-epidemie.
  • De handwas­sing tij­dens de eucha­ris­tie­vie­ring moet gebeuren met schoon water, eventueel zeep. Nadien wor­den de han­den afgedroogd met een schone handdoek, die een­ma­lig gebruikt en daarna gewassen wordt. Het wordt aan­be­vo­len de handwas­sing te herhalen na het communie-uitreiken.
  • Zorg voor een telkens (bij elke vie­ring) schoongewassen kelk­doek­je.
  • Het drinken uit de kelk is in deze situatie voorbe­hou­den aan de hoofd­cele­brant. Bij con­ce­le­bra­tie com­mu­ni­ce­ren de con­ce­le­brerende pries­ters (omdat dit wezen­lijk bij het opdragen van het Misoffer hoort) onder beide gedaanten door indo­ping ('per intinctionem') van de heilige hostie. Een assis­te­rende diaken kan de communie even­eens onder beide gedaanten ont­van­gen door indo­ping. De kelk wordt alleen door de hoofd­cele­brant gepurifi­ceerd.
  • Bij de woord- en communie­vie­ring wordt de communie uitgereikt (in de hand) alleen door de persoon die de vie­ring leidt (vgl. de bepa­lin­gen voor de Eucha­ris­tie­vie­ring).
  • Mocht de uit­rei­king van de H. Communie door alleen de cele­brant ondoen­lijk zijn, dan kan een mede­pries­ter, diaken of andere be­die­naar assis­te­ren, mits zij direct voor en na de uit­rei­king zorg­vul­dig hun han­den wassen en ontsmetten met desinfec­te­rende handgel.

4. Viering van het sacra­ment van Boete en ver­zoe­ning (de Biecht)

Het canoniek recht verplicht niet meer tot de paas­biecht. Het ker­ke­lijk wet­boek geeft de ver­plich­ting tenminste eenmaal per jaar de erns­tige zon­den getrouw te belij­den (c. 989) en de heilige communie te ont­van­gen (c. 920). Een gerecht­vaar­digde reden kan maken dat aan die ver­plich­ting niet in de paas­tijd maar in een andere tijd wordt voldaan.

Generale absolutie

Het kan zijn dat nabij­heid van de biech­teling niet verant­woord is door de Corona­cri­sis. In een grotere afgesloten ruimte kan moge­lijk wel voldoende afstand wor­den bewaard. Bij dreigend stervens­ge­vaar kunnen de pries­ters op gel­dige wijze de generale absolutie geven als de peni­tent berouw heeft en het voornemen heeft - mocht de peni­tent her­stel­len - op een later tijdstip tenminste alle erns­tige zon­den afzon­der­lijk te belij­den en de biecht niet tij­dig gehoord kan wor­den.

Verlangen naar de biecht

Verder kan ook wor­den gewezen op het zon­dendelgend karakter van boetedoe­ning en van het verlangen naar het sacra­ment (Votum sacra­menti). Dit zou kunnen wor­den vergeleken met de gees­te­lij­ke communie. Wie eigen­lijk verlangt te biechten en de zon­den te belij­den maar dit nu niet kan, kan zich de zon­den te binnen brengen, God ver­ge­ving vragen (bijv. door een oefe­ning van berouw of de schuldbelij­denis van de Mis of een ander verge­lijk­baar gebed) en zich voornemen om het sacra­ment van de biecht te ont­van­gen zodra dat moge­lijk is; Die persoon ont­vangt Gods ver­ge­ving door zijn velrangen naar de sacra­men­tele genade.

Op afstand

Pikant is dat de Jezuïeten vroeger hebben gehou­den (tot 1586) dat een biecht op afstand (toen nog met belij­denis door het over­bren­gen van een brief) gel­dig kon zijn. In 1602 en 1603 heeft het H. Officie die mening als "ver­keerd, lichtvaar­dig en aanstoot­ge­vend" gelabeld (Denz. 1994-1995); daar­mee werd het biechten op afstand in alle omstan­dig­he­den en in alle gevallen verbo­den, al werd de leer niet absoluut ver­oor­deeld als in strijd met het geloof. Nu is er voor het eerst een Jezuïet paus, dus wie weet... Voorlopig is het dus: de absolutie wordt gegeven in te­gen­woor­dig­heid van de peni­tent.

II. Op welke manier vin­den collectes plaats?

  • In plaats van het door­ge­ven van collecteschalen verdient het aanbeveling om collectes voorlopig bij de uitgang van de kerk te hou­den. Dit betekent dat collectanten aan het einde van de vie­ring bij de deur van de kerk met een collecte­schaal staan. Nadien dienen de collectanten zorg­vul­dig hun han­den te wassen.

III. Uit­vaar­ten

Het Corona-virus (COVID-19) heeft ook gevolgen voor de ker­ke­lijke uit­vaart.
De bis­schop­pen bepalen in aan­slui­ting bij het advies van de uit­vaartbranche op 16 maart jl. dat ker­ke­lijke uit­vaar­ten ‘in kleine kring en sober’ moeten zijn. Dat betekent dat dringend wordt geadviseerd li­tur­gische plech­tig­he­den in kerken, crematoria en begraaf­plaatsen alleen te laten bijwonen door fami­lie­le­den in de eerste graad en aanverwanten (ouders, kin­de­ren, ouders van de partner en de partner van de kin­de­ren). Voor rouw­be­zoek en con­do­lean­ces geldt het­zelfde advies.

Tevens wordt geadviseerd om uit­vaar­ten tele­fo­nisch te bespreken en gemaakte afspraken per e-mail te beves­tigen.

Dit betekent dat de liturgie vanaf nu een kort moment van be­zin­ning en gebed is, moge­lijk in de kerk maar wellicht ook alleen nog direct voor­af­gaand aan de teraardebe­stel­ling of de crematie. Viering van de H. Eucha­ris­tie of communie-uitreiken is niet moge­lijk, bij voor­keur duurt de vie­ring niet langer dan 20 minuten. Er zal geen zang of muziek zijn.

Wanneer de situatie weer genormaliseerd is kan eventueel een vol­waar­dige her­den­kings­dienst voor de over­le­de­ne gehou­den wor­den.

IV. PASTORALE CONTACTEN

1. Hoe kunnen pas­to­rale contacten met de gelo­vi­gen wor­den onder­hou­den bij verdere versprei­ding van het virus?

  • Maak optimaal gebruik van com­mu­ni­ca­tie­mid­de­len (tele­foon, e-mail, facetime, skype, whatsapp, messenger e.a.).
  • Houd gepaste afstand van mensen die verkou­den zijn/hoesten.
    Dit geldt ook bij het sacra­ment van boete en ver­zoe­ning, zowel wanneer de biecht plaats­vindt in een biecht­stoel alsook elders.
  • Als het mensen betreft die thuis of in het zie­ken­huis, in qua­ran­tai­ne of isolatie, zijn, vraag advies aan de huisarts of naar de richt­lij­nen van de in­stel­ling.

III. VERGADERINGEN/BIJEENKOMSTEN

1. Kunnen geplande ver­ga­de­ringen en bij­een­komsten van besturen, pas­to­rale team, catechese-groepen, pa­ro­chiekern-com­mis­sies, koor­re­pe­ti­ties e.a. voortgang vin­den?

  • Het hou­den van sa­men­komsten in grotere groepen wordt sterk ontra­den. Zie verder de nieuwste richt­lij­nen van de bis­schop­pen.

IV. VOORZIENINGEN

1. Welke voor­zie­ningen moeten we treffen in de kerk, pastorie, sacristie, se­cre­ta­riaats­ruim­te, ver­ga­der­zaal, toiletten?

  • Zorg dat de kerk en de andere genoemde ruimten regel­ma­tig geventileerd en goed schoon gemaakt wor­den.
  • Zorg voor desinfec­te­rende handgel, vloei­ba­re hand­zeep, papieren handdoeken e.d.
  • Verwijder handdoeken waaraan ieder zijn/haar han­den kan afdrogen.
Terug